Sinop İlişkisi - TUFAN BİLGİLİ

Yazdır
Paylaş

Eklenme Tarihi : 28 Mayıs 2019, Salı 12:59:59

 	Sinop İlişkisi
Kurtuluş Savaşı'mızın Ünlü İsimlerinden, Cumhuriyet Tarihimizin Kahramanlardan (Halide Onbaşı ) Halide Edip Adıvar’ın Sinop’la ilişiğini biliyor musunuz?

 

Çok uzun yıllar önce okuduğum,  Halide Edip Adıvar’ın ‘Sinekli Bakkal” isimli romanını bu günlerde yeniden okurken; zihnimden “yaklaşık yüz elli yıldır toplumumuzun siyasal, kültürel, sosyal yaşamının hemen hiç değişmediğini, hatta o zamanın felsefi yönünün bile  (Mevlevi şeyhi Vehbi dede ve Peregrini”ye yaptırılan felsefi yorumlar sebebiyle..)  bu günkünden ileri olduğu ile ilgili” projeksiyonu yapmamı sağlayan Halide Edip’e şükran duygularımı gönlümden geçirirken… 

Tesadüf eseri karşılaştığım kentimizin renkli simalarından, kültür adamı, avukat İsmail Hakkı Gülenç; benimle , Halide Edip’e ait ilginç bir gerçeği paylaşmasın mı!

Sayın Gülenç, ‘ yaklaşık 150 yıl öncesi toplumumuzun kültürünün ışığını tutarak, bu gün ile kıyaslama yapmamıza olanak sağlayan, edebiyatımızın ilk ve  en önemli kadın kalemlerinden, kurtuluş savaşımızın Halide Onbaşısının, Sinop gelini olduğunu söyleyip belgelerini de sununca…Bu az bilinen gerçeği sizlerle paylaşmamak olmazdı.

 

Halide Edip çoğumuzun bildiğimiz gibi, oldukça yetenekli ve meşhur bir edebiyatçı ve Kurtuluş Şavaşı kahramanı da…

Halide Edip’i bize gelin getiren bizim oğlan kimdi?!

Bizim oğlan!

Bizim oğlan da zamanının meşhurlarından, yeteneklilerinden ve başarılılarından biriymiş.

Zamanının Osmanlı-Türk matematik bilgini unvanını alacak kadar bilinen…

Adı mı?

Salih Zeki Bey!

 O zaman biz Zeki Bey’i ;İ. Hakkı Bey’in bize verdiği belgeden tanıtalım.


Salih Zeki Bey
Osmanlı Türk matematik bilgini 1846 yılında İstanbul'da yoksul bir ailenin oğlu olarak dünyaya geldi babası Boyabat'ta Hasan ağa annesi Saniye hanımdır. Anne ve babasının ölümü üzerine ninesi tarafından 10 yaşındayken Darüşşafaka'ya verildi. 1882 yılında Darüşşafaka’yı birincilikle bitirdi. Aynı yıl posta ve telgraf nezareti telgraf kalemi (Fen İşleri şubesinde) memur olarak atandı. 1884 yılında nezaretin Avrupa'da uzman telgraf mühendisi ve fizikçi yetiştirme kararı üzerine birkaç arkadaşı ile birlikte Paris'e gönderildi.  Burada politeknik yüksek Okulu'nda elektrik mühendisliği öğrenimi gördü. 1887 yılında İstanbul'a döndü ve eski dairesinde elektrik mühendisi ve müfettiş olarak çalıştı. Ek görev olarak Mektebi Mülkiye’de (Bugünkü Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi) fizik ve Kimya dersleri verdi. Bu arada rasathaneyi amire Müdürlüğünde ve 2. Meşrutiyet'in ilanından 1908 sonra Maarif nezareti Meclis-i Maarif üyeliğinde bulundu. 1910'da Mekteb-i Sultan-i  (Bugünkü Galatasaray Lisesi) Müdürlüğü'ne atandı. 1912'de Maarif nezareti müsteşarı 1913'te Darülfünun-ı Osman-i (Bugünkü İstanbul Üniversitesi) Rektörü oldu. 1917'de rektörlükten ayrıldıysa da üniversitedeki görevini fen şubesi ü olarak sürdürdü. Ömrünün sonuna doğru akli dengesini kaybetti. Tedavi altında iken 1921 yılında Şişli'deki Fransız Hastanesi'nde . Fatih Camii ile gömüldü 3 kez evlenmiş olan Salih Zeki bu evliliklerinden birini Halide Edip Adıvar ile yapmış ölümünden Kısa bir süre önce ayrılmıştı.

Salih Zeki önde giren son dönem Osmanlı matematiği bilginlerinden idi.  , Darüşşafaka ve İktisadiyat Gazeteleri ile Darülfinun dergisinde sayısız katkıda bulundu.  Dönemin ünlü bilginleri ile matematik ve fen bilimleri konusunda yazılı tartışmalara girdi ve bu konularda bir kısmı lise ders kitabı olmak üzere çok sayıda yapıt verdi. (Derleyen: Yalçın Gültekin)

 

 

Adınız :
E-Mail Adresiniz :
Yorumunuz :
Güvenlik Kodu :    
   
Diğer TUFAN BİLGİLİ Yazıları
E-GAZETE