Türkçü Rıza Nur (İzden sızan 39) - TUFAN BİLGİLİ

Yazdır
Paylaş

Eklenme Tarihi : 20 Kasım 2018, Salı 11:15:01

Seher, araştırmaya başladığı Rıza Nur ile ilgili bilgileri not alıyordu.
Türkçü Rıza Nur  (İzden sızan 39)
Rıza Nur hakkında yeterince bilinmeyen bir başka gerçek de Türkçülüğüdür.

               Türkçülüğün ortaya çıkmasını sağlayan Turancılıktır.  Turancılık fikrini  ortaya atan da ‘Orta Asya’ya Yolculuk’ kitabının yazarı Macar Vamberry’dir. Turan’ın içine Osmanlı Türkçülüğünün girmesi de çok sonradır. Leon Cahun adında 1873 yılında Fransa’da ‘Birinci Oryantalistler Kongeresi’nde; Orta Asya Türkleri ve Avrupa’ya göçlerinin de içinde olduğu’Asya Tarihine giriş’ diye kitabı yazmıştır. Orhun Yazıtlarını meşhur eden de bu kitaptır.  Hüseyinzade Ali de Vamberry’ye şükranını ‘ Sizlersiniz ey kavm-i  Macar bizlere ihvan/ Ecdadımızın müşterek menşei Turan” mısralarıyla dile getirmiştir. (Aziz Üstel/ Osmanlının son Kartalları)

               “Turancılık ve Macar Vamberry!!? Kavimler Göçü, Macarlar, Türkler! ? Araştırılacak bir başka konu daha” Diye düşündü. Rıza Nur ile ilgili risaleye devam etti.

(**)İlk Türk Medeni tarihini yazan Ziya Gökalp’dır.  Ziya Gökalp ten sonra büyük Türkçü Rıza Nur milli tarihimize ehemmiyetli ele almış 12 ciltlik büyük bir Türk tarihi yayımlamıştır.
Türk Birlik Tiramisu adıyla Türkçe ve Fransızca çıkarmış olduğu mecmuada milli tarihimize ait çok önemli  yazıları çıkmıştır. Uygur harfleriyle yazılmış olan meşhur Oğuz Destanı'nın Türkçe ve Fransızca tercümesini de Rıza Nur risale halinde çıkarmıştır. Ebulgazi Bahadır Hanımın Şecere-i Türki adlı eserini de dilimize çevirmiştir. Ali Şir Nevai ve Namık Kemal hakkında da değerli araştırmalar yayımlamıştır.

En az bilinen ve en az vurgulanan özelliklerinden birinin de Türkçülük olduğunu öğrenen Seher Rıza Nur’a Türkçülerin değil de din bezirganlarının çıkmasını hem garipsedi, hem hayret etti. Ne çelişki idi bu?!

Ümmetçiler, “ırkçı” birini sahiplenirken, Milliyetçi geçinenler (özellikle sokaktakiler) Sinop’takiler de içinde Rıza Nur’dan habersizdi!

Edebi yönü ile ilgili bölüme gelince şimdiye kadar ulaştığı bilgilerde yaşadığı şaşkınlığı bir kez daha yaşadı. Rıza Nur hakkında okuduklarının tümü de mi ilginç olurdu!?


            …Rıza Nur’un  siyasal yönü kadar edebi yönü de oldukça güçlüdür.

1917'de Mısır'da başlayıp 1921'de Türkiye bitti bitirdiği 14 ciltlik koca bir Türk tarihi yazmayı başarmıştır.

Milli tarihimizi Osmanlı çerçevesinden çıkararak bütün Türker’i kaplamış bir kadro haline getiren 2. Eserdir.

İstanbul'daki Merkez Efendi Mezarlığı'nda sakin kabrinin taşında onun hakkında sadece ‘Türklük için yaşadığı öldü.’ Sözleri yazılıdır.

Tıbbi ve cerrahi profesörü Osmanlı Meclis-i Mebusanı’nda Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde Sinop mebusu,  Milli mücadelenin Sıhhiye ve Hariciye vekili, o buhranlı günlerde Moskova ve sonra Ukrayna'ya gönderilen heyetin azası ve reisi, Lozan mütarekelerine katılan Türk heyetinin 2. Üyesi ve bütün bunlara ilaveten milli tarih edebiyatımızın yorulmaz araştırmacısı…

“Müthiş! Diye düşündü Seher. Vatana bu kadar hizmet eden ne kadar insan vardı ki!”

“Şair yönü ile ilgili birileri bir şey söylemişti. Şiirle ilgili düşüncelerinin ardından açtığı sayfada konu ile ilgili bölümü rastlayınca sevindi.  Merakla okumaya devam etti.“

(***)Rıza Nur'un şiir alemi

 Rıza Nur Tıbbi, tarihi, tiyatroya ait çalışmaları yanında Türk edebiyatı ve şiiri Üzerine de geniş Araştırmalar ve etütler yaptı.

Türk Bilik Revisüvisünde 1932'de yayınlanan Fransızca Tevfik Fikret etüdü,  1935'te gene Fransızca 58 sayfalık Ali Şir Nevai etüdü, 1936'da Türk Birlikleri'nin özel yurt sahası olarak çıkan 720 sayfalık Namık Kemal eseri ve henüz yayınlanmayan eserlerinden iki ciltlik Türk şiir Birliği 3 ciltlik Türk şiirinin evolüsyon tarihi ve Analitik tetkiki  kinci Murat Divanı Abdülhak Hamit hayatı ve eserleri hakkında ki etüt, şiir alemi için söylenebileceklerdendir.

Rıza Nur'un şiirleri:

Türklük aşkı aklımı almış
Beni emsalsiz derde salmış
Ben Türk’e aşkımdan aklımı yitirdim
Ona verdim bütün kendimi bitirdim.
Gördüm zindan, sürgün bela nice nice,
Hayat oldu bana çekilmez bir işkence.
Kendim için değil, bunların hiçbiri
Türk için yanmıştır bağrımın her yeri.
Dünyaya doymuşum kana kana,
Para, hayat ve her şey vız bana.
Sade Türk için ölmektir hevesim
Onun uğruna kesilsin nefesim.
Burdan gidince gökte güneşim.
Orada Türk'ü sevmektir işim.

Göğe yıldıza baktım, orada yazın var.
Gönlüme baktım, gönlümde nazın var.

Günle ayla yıldızla sen doğarsın
Gönlümden derdi sade sen doğarsın
Kışın bora, deniz baharda kırlar,
Öten kuş, bülbül hep seni ırlar.
Türk'ün güzel bahtı sen ne hülyasın
Her gece gelen, ağlayan rüyasın



Milli kantikleri
Rıza Nur, Samson ile  Dalila, Janetin Düğünü, Luckme, Türklük mü Frenk mi gibi Opera komikler;
Özdemir ile Dolun ,Leblebici Horhor gibi milli opera komikleri yazmıştır.
İlk defa milli ilahi denemeleri yapmıştır.

Örnek:
İlahi!
Sen yiğit yarattın Türk’ü,
Gözlerinden ateş çıkar.
Edip milletlerin bürkü,
Şanını göklere çıkar
Tanrım!

Esirge Türk'ün ilini
Koru, soyunu, dilini
Her elden üstün et elini,
Şanlı göklere çıkar.
İlahi!
Türk’e sen çektirme zahmet.
Türk’ü et dünyaya ziynet,
Türk'ün yurdunu eyle cennet,
Şanını göklere çıkar!


Halk ve Hamaset şiirleri

Mağrıptan maşrıktan haber soranlar!

Cenk iledir, gece gündüz işimiz,

Kılıcından her birinin kan damlar,

Bahardır yaranımız eşimiz.


Yorucu Forsa gemiler ile
İndik Seyran ettik Frenk illerin
Zahir, batın gerçek gaziler ile
Derdik Oroman’ın gonca güllerin


Bir zaman da Akdeniz'de yürüdük.
Dönmez peşapeşi gemiden vururduk.

Yelken kürek ettik gece yürüdük,
Sabah geçtik Serdenunun  dağların,

Bizde yeleyle aç kurda döndük,
Gazilere hayır sarılır sandık
On bir pare gemi çektik te indik.
Yağmaladı Cenevizin illerin

Rıza Nur’un biri roman 35’i yayımlanmış, 36’sı yayımlanmamış 71 eseri vardır.
 

(**) M. Zeki Sofuoğlu

(***) M.Mehmet Ateşoğlu
 

 

Adınız :
E-Mail Adresiniz :
Yorumunuz :
Güvenlik Kodu :    
   
Diğer TUFAN BİLGİLİ Yazıları
Kaz
E-GAZETE